Khi thành phố im tiếng

“Đấy, cái thời dịch bệnh, kẹt xe thì giảm, kẹt tiền thì tăng.”

Hắn nói câu ấy vào một buổi sáng, chẳng biết là đang nói với ai.
Ngoài đường, xe vẫn chạy, nhưng không còn cái âm thanh quen thuộc của thành phố. Không còi xe giục giã. Không tiếng người gọi nhau í ới. Những con đường từng chen chúc mỗi sáng bỗng rộng đến mức người ta thấy lạ.
Thành phố vẫn ở đó.
Chỉ có con người biến mất.
Hồi ấy, người ta lao ra thành phố vì một lý do rất đơn giản: phải kiếm sống.

Người bán hàng cần khách.
Người chạy xe cần cuốc.
Người làm thuê cần công việc.
Người có cửa hàng cần mở cửa.
Người có khoản vay cần trả.
Mỗi người mang theo một lý do riêng, nhưng rốt cuộc đều quy về một chuyện rất giống nhau:

Không làm thì không có tiền.

Rồi dịch đến.
Cửa hàng đóng.
Quán ăn đóng.
Nhà máy giảm người.
Đường phố vắng.

Những thứ trước đây tưởng như không thể dừng lại, cuối cùng cũng dừng.
Có những người lần đầu tiên trong đời ở nhà nhiều đến thế.

Lúc đầu còn thấy thích.
Không phải dậy sớm.
Không phải chen xe.
Không phải nghe điện thoại liên tục.
Không phải chạy từ cuộc hẹn này sang cuộc hẹn khác.
Nhưng vài tuần sau, người ta bắt đầu hiểu một chuyện khác.

Không phải ai cũng cần một cuộc sống bận rộn. Nhưng rất nhiều người cần một cuộc sống có thu nhập.

Kẹt xe giảm.
Kẹt tiền tăng.
Và cái kẹt ấy không có đường tránh.
Tôi nhớ những ngày người ta xếp hàng mua thực phẩm.
Những túi rau, vài cân gạo, mấy quả trứng…
Những thứ bình thường đến mức trước đây chẳng mấy ai nghĩ đến giá trị của chúng.
Đến lúc không chắc ngày mai có mua được hay không, người ta mới thấy một bữa cơm bình thường cũng là một thứ đáng quý.
Có những người lúc ấy mới biết nhà mình còn thiếu nhiều thứ.
Nhưng cũng có những người phát hiện ra một chuyện còn lạ hơn:

Nhà mình có rất nhiều thứ, chỉ là không có đủ tiền để duy trì cuộc sống như trước.

Trước dịch, chúng ta thường nghĩ mình đang sống.
Thực ra phần lớn thời gian, chúng ta đang vận hành.

Sáng đi làm.
Chiều về.
Cuối tháng nhận lương.
Đầu tháng trả tiền.
Cuối tuần đi đâu đó.
Rồi lại bắt đầu một tuần mới.
Mọi thứ chạy đều đến mức chẳng ai hỏi:

“Cuộc sống này có đúng là cuộc sống mình muốn không?”

Cho đến khi tất cả cùng dừng lại.
Khi thành phố im tiếng, người ta bắt đầu nghe thấy những âm thanh trước đây bị tiếng xe cộ che lấp.

Tiếng con trẻ trong nhà.
Tiếng cha mẹ ho.
Tiếng quạt quay.
Tiếng hàng xóm gọi nhau.
Và đôi khi là tiếng thở dài của chính mình.

Có người tranh thủ học một thứ mới.
Có người nấu ăn.
Có người gọi điện cho bạn cũ.
Có người bắt đầu chăm sóc cây cối.
Có người chỉ nằm trên giường và nhìn trần nhà.

Nhưng dù làm gì, chúng ta đều có thêm một thứ mà trước đó vẫn tưởng mình thiếu:

thời gian.

Chỉ đến lúc có quá nhiều thời gian, nhiều người mới nhận ra mình đã từng nói câu:

“Sau này có thời gian tôi sẽ…”
Sau này sẽ đi du lịch.
Sau này sẽ về quê.
Sau này sẽ chơi với con nhiều hơn.
Sau này sẽ gặp bạn bè.
Sau này sẽ đọc cuốn sách kia.

Sau này…
Chúng ta nói “sau này” dễ đến mức tưởng rằng cuộc đời cũng có thể chờ mình như vậy.
Dịch bệnh đã làm lộ ra một sự thật không dễ chịu:

Không phải lúc nào ngày mai cũng đến đúng như chúng ta nghĩ.

Có người trở lại thành phố sau dịch.
Có người không.
Có cửa hàng mở lại.
Có cửa hàng đóng luôn.
Có người mất việc rồi tìm được việc khác.
Có người mất vài năm vẫn chưa trở lại được cuộc sống cũ.
Có người kiếm được nhiều tiền hơn sau dịch.
Có người bắt đầu lại từ con số gần như bằng không.
Và cũng có những người không kịp bắt đầu lại nữa.

Thời gian ấy đi qua.
Chúng ta trở lại với những con đường đông đúc.

Xe lại nối đuôi nhau.
Quán ăn lại sáng đèn.
Sân bay lại đông người.
Điện thoại lại reo.
Công việc lại chất lên bàn.
Cuộc sống trở về “bình thường”.

Nhưng có lẽ, với một số người, cái bình thường ấy đã không còn giống trước.
Bởi một lần thành phố đã im tiếng, người ta mới biết nó có thể im.
Một lần công việc biến mất, người ta mới biết thu nhập không phải điều hiển nhiên.
Một lần bị giữ lại trong căn nhà của mình, người ta mới hiểu mình đã sống bên ngoài nó quá lâu.
Và một lần chứng kiến người thân, bạn bè, người quen lần lượt gặp những điều không ai lường trước được…
người ta mới hiểu rằng rất nhiều thứ mình từng cho là quan trọng, thật ra không quan trọng đến thế.

Có lẽ dịch bệnh không dạy chúng ta cách sống.
Nó chỉ bất ngờ tắt bớt tiếng ồn của cuộc sống.
Để mỗi người tự nghe xem bên trong mình còn điều gì.
Rồi khi thành phố sáng đèn trở lại, chúng ta lại bước ra đường.

Vẫn kiếm tiền.
Vẫn làm việc.
Vẫn chen chúc.
Vẫn vội vàng.

Chẳng ai có thể sống mãi như những ngày phong tỏa.

Nhưng đôi khi, giữa một buổi sáng đường phố đông nghịt, tôi vẫn nhớ cái thành phố năm nào.
Một thành phố rộng mênh mông.
Vắng người.
Không tiếng còi xe.
Không ai vội.
Và lần đầu tiên sau rất nhiều năm, chúng ta có thời gian đứng yên.
Chỉ tiếc rằng khi ấy, thứ chúng ta thiếu nhất lại chính là tiền.
Còn khi kiếm đủ tiền để sống bình thường trở lại…

chúng ta lại bắt đầu thiếu thời gian.