Bạn đứng trước hai món đồ gần như giống hệt nhau: một món giá 99.000 đồng, một món giá 100.000 đồng. Chênh nhau đúng 1.000 đồng, tức là chưa đến 1%. Vậy mà trong đầu, món đầu tiên cứ “nghe” rẻ hơn hẳn. Vì sao một con số lẻ nhỏ xíu lại có sức nặng đến thế?
Có một chuyện khá thú vị là câu trả lời nằm ở cách não bộ đọc số. Chúng ta đọc từ trái sang phải, và chữ số đầu tiên gây ấn tượng mạnh nhất. Giới nghiên cứu hành vi gọi hiện tượng này là “thiên lệch chữ số bên trái” (left-digit bias). Khi thấy 99.000, não ghi nhận nhanh con số “9” ở đầu và xếp món đồ vào nhóm “chín mươi mấy nghìn”. Còn 100.000 mở đầu bằng số “1” và dài hơn một chữ số, nên bị xếp vào nhóm “một trăm nghìn”. Ranh giới giữa hai nhóm ấy trong đầu ta rõ hơn nhiều so với khoảng cách thật sự giữa hai con số.
Nói cách khác, ta không so sánh hai giá một cách chính xác từng đồng. Ta thường so sánh theo “mốc” và theo ấn tượng đầu tiên. Đó là một lối tắt tư duy: nhanh, đỡ tốn sức, và phần lớn thời gian cũng đủ dùng. Nhưng khi gặp những mức giá được chọn đúng chỗ, lối tắt ấy dẫn ta đến cảm giác “rẻ” nhiều hơn thực tế.
Hãy thử hình dung ở quán cà phê quen. Ly nước giá 49.000 đồng thường khiến ta thấy “chưa đến năm chục”, còn 50.000 đồng thì đã là “năm chục rồi”. Chênh nhau 1.000 đồng, nhưng một bên nằm ở nhóm bốn mươi mấy, bên kia chạm sang nhóm năm mươi. Tương tự, chiếc áo 299.000 đồng nghe như “hơn hai trăm một chút”, trong khi 300.000 đồng đã là “ba trăm”.
Điều đáng nói là kiểu định giá này không phải mẹo mới. Các nhà bán lẻ đã dùng nó từ rất lâu, và nó được gọi là “định giá kiểu lẻ” hay “định giá quyến rũ” (charm pricing). Nhiều thí nghiệm về hành vi mua sắm cho thấy giá kết thúc bằng số 9 có thể khiến sản phẩm trông hấp dẫn hơn, dù mức độ ảnh hưởng khác nhau tùy mặt hàng và người mua. Cũng nên thận trọng: đây là xu hướng chung, không phải ai cũng bị tác động như nhau, và không phải lúc nào cũng thấy hiệu quả.
Một chi tiết bất ngờ là ngay cả khi ta biết trò này, nó vẫn có tác dụng. Biết rõ 99.000 gần như bằng 100.000 không làm cảm giác “rẻ hơn” biến mất ngay, giống như việc hiểu một ảo ảnh thị giác không khiến ảo ảnh hết lừa mắt. Vì thế, hiểu cơ chế chưa chắc giúp ta miễn nhiễm, nhưng giúp ta tỉnh táo hơn đúng lúc cần.
Có thể áp dụng gì?
Nếu để ý một chút, ta có thể tự tập vài thói quen nhỏ. Thứ nhất, khi thấy giá lẻ, hãy làm tròn lên trong đầu: 99.000 đồng là 100.000 đồng, 299.000 đồng là 300.000 đồng, rồi hỏi lại “với giá này mình có còn muốn mua không?”. Thứ hai, so sánh theo giá trị sử dụng, ví dụ dùng được bao lâu hoặc bao nhiêu lần, thay vì chỉ nhìn con số trên nhãn. Thứ ba, nếu bạn là người bán nhỏ, đừng ngại thử cả giá tròn: nhiều khi giá tròn lại tạo cảm giác chất lượng và đáng tin hơn.
Kết luận
Giá 99.000 đồng trông rẻ hơn 100.000 đồng không phải vì tiền ít đi, mà vì não ta đọc chữ số đầu tiên rồi mới đến phần còn lại. Nhớ một điều thôi: trước khi quyết định, hãy làm tròn con số lên và nhìn lại.
TuyetKy.com chúc bạn mỗi ngày biết thêm một điều thú vị!
