Có những nơi chẳng mấy ai nhớ tên trên bản đồ, cho đến một ngày thế giới bất ngờ gõ cửa. Gander là một thị trấn nhỏ trên đảo Newfoundland, ở vùng cực đông của Canada, với dân số chỉ khoảng mười nghìn người. Thế nhưng vào tháng 9 năm 2001, chính thị trấn ấy đã trở thành mái nhà tạm cho hàng nghìn hành khách xa lạ – và để lại một câu chuyện về lòng tốt mà đến nay người ta vẫn còn kể lại.
Câu chuyện bắt đầu vào buổi sáng ngày 11 tháng 9 năm 2001, khi nước Mỹ hứng chịu những vụ tấn công khủng bố. Không phận Hoa Kỳ lập tức bị đóng cửa. Hàng trăm chuyến bay đang băng qua Đại Tây Dương hướng về nước Mỹ không còn nơi để hạ cánh. Canada khi đó khởi động một chiến dịch mang tên Operation Yellow Ribbon – “Chiến dịch Dải ruy băng vàng” – để đón các máy bay này xuống những sân bay của mình.
Ba mươi tám chiếc máy bay đáp xuống một thị trấn nhỏ
Sân bay Gander vốn từng là một trạm dừng quan trọng của các chuyến bay xuyên Đại Tây Dương thời máy bay còn phải tiếp nhiên liệu giữa đường. Đến năm 2001, nơi đây đã yên ắng hơn nhiều. Vậy mà chỉ trong một ngày, 38 chiếc máy bay chở hành khách từ nhiều quốc gia lần lượt hạ cánh, xếp hàng dài trên đường băng. Tổng cộng có khoảng 6.600 hành khách và phi hành đoàn – một con số gần bằng hai phần ba dân số của cả thị trấn.
Nhiều hành khách phải ngồi chờ trên máy bay nhiều giờ liền trước khi được bước xuống, trong khi chính quyền kiểm tra an ninh từng chuyến. Phần đông họ chưa biết chuyện gì đã xảy ra, cũng không biết mình đang ở đâu, và càng không biết khi nào mới được về nhà.
Khi cả một vùng đất cùng mở cửa
Điều làm nên câu chuyện không phải là những chiếc máy bay, mà là cách người dân đón những người khách bất đắc dĩ ấy. Trường học, nhà thờ, hội trường cộng đồng ở Gander và các thị trấn lân cận như Lewisporte, Gambo, Appleton được biến thành chỗ ngủ. Người dân mang đến chăn gối, quần áo, đồ dùng cá nhân. Những bếp ăn tập thể nấu không ngừng nghỉ. Nhiều gia đình mời người lạ về nhà để tắm rửa, gọi điện cho người thân, hay đơn giản là ngồi uống một tách trà cho bớt lo âu.
Các tiệm thuốc giúp hành khách có thuốc men cần dùng, vì hành lý của họ vẫn nằm trong khoang máy bay. Có những tài xế xe buýt đang đình công cũng tạm gác chuyện riêng để chở khách đi lại. Không ai được yêu cầu làm những việc ấy. Họ làm vì thấy trước mặt mình là những con người đang mệt mỏi, sợ hãi và rất xa nhà.
Những hành khách ấy ở lại Newfoundland khoảng vài ngày, cho đến khi không phận Mỹ mở cửa trở lại. Trong mấy ngày ngắn ngủi đó, những người chưa từng quen biết – khác ngôn ngữ, khác quốc tịch, khác tôn giáo – đã cùng ăn chung, ngủ chung dưới một mái nhà. Nhiều người kể lại rằng họ ra đi với cảm giác như vừa rời xa một gia đình.
Lòng tốt được đáp lại bằng lòng tốt
Câu chuyện không dừng lại khi những chiếc máy bay cất cánh. Hành khách của một chuyến bay từng dừng chân tại Lewisporte đã cùng nhau quyên góp để lập một quỹ học bổng cho học sinh của thị trấn, như một lời cảm ơn kéo dài nhiều năm sau. Hãng hàng không Lufthansa của Đức sau đó đặt tên cho một chiếc máy bay của mình là “Gander/Halifax”, ghi nhận những thành phố Canada đã đón khách của hãng trong những ngày ấy.
Nhà báo Jim DeFede đã ghi lại những gì diễn ra trong cuốn sách “The Day the World Came to Town” (Ngày thế giới đến thị trấn). Về sau, câu chuyện còn được dựng thành vở nhạc kịch “Come From Away”, từng được biểu diễn trên sân khấu Broadway ở New York. Nhờ vậy, một thị trấn nhỏ giữa vùng biển lạnh phương Bắc đã được cả thế giới biết đến – không phải vì cảnh đẹp hay sự giàu có, mà vì tấm lòng.
Người dân Gander thì thường không coi mình là anh hùng. Với họ, việc giúp người lỡ đường là điều tự nhiên phải làm. Có lẽ chính sự bình thản ấy mới là điều đẹp nhất: lòng tốt không cần được gọi tên, chỉ cần được trao đi đúng lúc.
Điều chúng ta có thể mang theo
Người Việt mình vẫn quen với câu “lá lành đùm lá rách”, với hình ảnh bà con cùng nhau nấu cơm, góp áo khi bão lũ đi qua. Câu chuyện ở Gander nhắc rằng tinh thần ấy không thuộc riêng về một dân tộc nào – nó có mặt ở bất cứ nơi đâu con người chịu mở cửa cho nhau. Giữa một ngày thế giới chìm trong nỗi sợ, một thị trấn nhỏ đã chọn đáp lại bằng chăn ấm và bữa cơm nóng. Và biết đâu, trong cuộc sống thường ngày của chúng ta, cũng sẽ có lúc một người lạ đứng trước cửa nhà mình, cần đến đúng một điều giản dị như thế.
